Azərbaycan Ordusu – müstəqilliyin, suverenliyin və milli iradənin rəmzi - TƏHLİL

Azərbaycan Ordusu bu gün təkcə dövlətin müdafiə sisteminin əsas dayağı deyil, həm də müstəqilliyin, suverenliyin və milli qələbə əzminin təcəssümüdür. Müasir dünyada dövlətlərin gücü yalnız iqtisadi imkanları və diplomatik təsir dairəsi ilə ölçülmür. Dövlətin real müstəqilliyi onun öz ərazi bütövlüyünü, sərhədlərini, milli maraqlarını və suveren qərarvermə imkanlarını qorumaq qabiliyyəti ilə müəyyən olunur.

Azərbaycan bu həqiqəti müstəqilliyinin ilk illərindən dərindən dərk edən dövlətlərdən biri oldu. XX əsrin sonlarında müharibə, işğal, daxili siyasi böhran və iqtisadi çətinliklər fonunda formalaşmağa başlayan Azərbaycan Ordusu bu gün regionun ən güclü hərbi qüvvəsinə çevrilib. Bu yol sadə olmayıb. Lakin məhz ardıcıl dövlət siyasəti, siyasi iradə, peşəkar hərbi kadrların hazırlanması, müasir texnologiyaların tətbiqi və xalq-ordu birliyi Azərbaycanın qalib ordu modelini yaratdı.

Bu gün Azərbaycan Ordusu yalnız paradlarda nümayiş etdirilən texnika ilə deyil, real döyüş meydanında qazandığı tarixi nəticə ilə tanınır. 2020-ci ildə 44 gün ərzində 30 ilə yaxın davam edən işğala son qoyulması Azərbaycan Ordusunu müasir hərb tarixində xüsusi yerə çıxardı. Bu qələbə göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu təkcə güclü silahlanmaya malik deyil, həm də strateji məqsədləri dəqiq müəyyənləşdirən, əməliyyatları yüksək səviyyədə planlaşdıran, müasir döyüşün bütün elementlərini vahid sistemdə birləşdirən peşəkar ordudur.

Ulu Öndərin qoyduğu təməl və milli ordu quruculuğunun başlanğıcı

Azərbaycanın müasir ordu quruculuğunun ideoloji və institusional təməli Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Hələ sovet dövründə onun təşəbbüsü ilə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Məktəbin yaradılması gələcək milli zabit korpusunun formalaşdırılması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. Həmin məktəb azərbaycanlı gənclərin peşəkar hərbi təhsil almasına, hərb sənətinə yiyələnməsinə və gələcəkdə müstəqil Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrində xidmət etməsinə zəmin yaratdı.

Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan Ordusu son dərəcə mürəkkəb şəraitdə formalaşırdı. Vahid komandanlığın olmaması, ayrı-ayrı silahlı dəstələrin mövcudluğu, peşəkar idarəetmə çatışmazlığı və daxili siyasi qeyri-sabitlik ordu quruculuğunu çətinləşdirirdi. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra bu sahədə dönüş yarandı. Silahlı qüvvələr vahid komandanlıq altında birləşdirildi, nizami ordu quruculuğu başlandı, hərbi intizam bərpa edildi və dövlətin müdafiə siyasəti sistemli xarakter aldı.

Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə əldə olunan ilk hərbi uğurlar, xüsusilə Horadiz əməliyyatı Azərbaycan Ordusunun nizami qüvvə kimi formalaşmasının mühüm göstəricisi idi. Bu mərhələdə yaradılan hərbi idarəetmə sistemi, kadr hazırlığı və dövlət nəzarəti sonrakı illərdə daha güclü ordunun qurulması üçün əsas baza rolunu oynadı.

Prezident İlham Əliyevin dövründə ordu quruculuğu strateji dövlət siyasətinə çevrildi

Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun inkişafı keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoydu. Bu mərhələnin əsas fərqi ondan ibarət idi ki, ordu quruculuğu yalnız müdafiə xərclərinin artırılması və yeni silahların alınması ilə məhdudlaşmadı. Məqsəd müasir, çevik, peşəkar, texnoloji və real döyüş əməliyyatlarında effektiv fəaliyyət göstərə bilən silahlı qüvvələr yaratmaq idi.

Son iyirmi ildən artıq dövrdə müdafiə büdcəsi artırıldı, dünyanın aparıcı ölkələrindən müasir silah və texnika alındı, hərbi hissələrin infrastrukturu yeniləndi, xüsusi təyinatlı qüvvələr gücləndirildi, şəxsi heyətin sosial təminatı yaxşılaşdırıldı və beynəlxalq hərbi əməkdaşlıq genişləndirildi. Xüsusilə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təcrübəsi əsasında aparılan islahatlar Azərbaycan Ordusunun idarəetmə, təlim və əməliyyat planlaşdırması baxımından daha çevik modelə keçidini sürətləndirdi.

Bu siyasətin nəticəsi 2020-ci ilin Vətən müharibəsində özünü tam göstərdi. Azərbaycan Ordusu qısa müddətdə mürəkkəb relyefdə, güclü istehkam xətlərinə qarşı və informasiya müharibəsi şəraitində yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Lakin qələbədən sonra da ordu quruculuğu dayanmadı. Əksinə, Vətən müharibəsinin təcrübəsi yeni islahatların əsasına çevrildi.

Qələbədən sonra daha güclü ordu konsepsiyası

Azərbaycanın hərbi strategiyasının mühüm xüsusiyyətlərindən biri odur ki, Zəfər son məqsəd kimi deyil, yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı kimi qəbul edildi. Prezident İlham Əliyevin “bu gün Azərbaycan Ordusu 44 günlük müharibədə qələbə qazanmış ordudan daha güclüdür” fikri bu yanaşmanın siyasi və hərbi mahiyyətini ifadə edir.

Bu gün Azərbaycan Ordusunda aparılan islahatların mərkəzində daha çevik idarəetmə, texnoloji üstünlük, rəqəmsallaşma, süni intellektin tətbiqi, komando qüvvələrinin genişləndirilməsi, hərbi təhsilin yenilənməsi, səfərbərlik ehtiyatının müasir tələblərə uyğun hazırlanması və müdafiə sənayesinin inkişafı dayanır.

Son illərin döyüş təcrübəsi göstərir ki, müasir müharibədə qələbə artıq yalnız canlı qüvvənin və ənənəvi silahların sayı ilə müəyyən olunmur. Əsas üstünlük informasiyanın toplanması və ötürülmə sürətində, qərarvermənin çevikliyində, komandanlıq-idarəetmə sisteminin dayanıqlığında, pilotsuz sistemlərin tətbiqində, kiberimkanlarda, radioelektron mübarizədə və çoxdomenli əməliyyatların əlaqələndirilməsindədir. Azərbaycan Ordusunda aparılan islahatlar məhz bu yeni reallıqlara cavab verir.

Struktur və idarəetmənin təkmilləşdirilməsi: çevik komanda modeli

Müasir döyüş əməliyyatlarında klassik, ağır və yalnız yuxarıdan aşağıya işləyən komanda modeli artıq əvvəlki qədər effektiv deyil. Sürətlə dəyişən əməliyyat şəraitində bölmələr saniyələr və dəqiqələr içində qərar qəbul etməli, yaranmış vəziyyətə uyğun hərəkət etməli və ümumi məqsədi itirmədən taktiki təşəbbüs göstərməlidirlər.

Azərbaycan Ordusunda aparılan struktur və idarəetmə islahatları məhz bu zərurətdən irəli gəlir. Komanda-idarəetmə zəncirinin təkmilləşdirilməsi yalnız əmrlərin yuxarıdan aşağı ötürülməsi anlamına gəlmir. Yeni yanaşmanın əsas məqsədi ümumi əməliyyat məqsədinin bütün səviyyələrdə düzgün anlaşılması, bölmələr arasında qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi və taktiki səviyyəli komandirlərin müstəqil qərarvermə bacarıqlarının artırılmasıdır.

Bu baxımdan “tapşırıq əsaslı idarəetmə” fəlsəfəsinə keçid xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu model komandirlərin yalnız verilən əmri mexaniki icra etməsini deyil, məqsədi dərk edərək vəziyyətə uyğun qərar qəbul etməsini nəzərdə tutur. Müasir müharibədə bu yanaşma çeviklik, təşəbbüskarlıq və sürətli nəticə üçün əsas şərtlərdən biridir.

Regionun ən güclü ordusu və beynəlxalq reytinqlərdə mövqe

Azərbaycan Ordusu bu gün Cənubi Qafqazın ən güclü ordusu kimi qəbul edilir. Müxtəlif beynəlxalq hərbi reytinqlərdə Azərbaycanın region ölkələri arasında ön sırada qərarlaşması təsadüfi deyil. Bu göstəricilər ordunun şəxsi heyəti, hərbi texnikası, aviasiya imkanları, artilleriya potensialı, logistika sistemi, müdafiə büdcəsi və coğrafi-strateji imkanları əsasında formalaşır.

Lakin Azərbaycan Ordusunun real üstünlüyü yalnız reytinq göstəricilərində deyil. Onun əsas fərqi real döyüş təcrübəsinə malik olmasıdır. Dünyada çox ordu var ki, böyük arsenala sahibdir, lakin müasir genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarında öz imkanlarını sınamayıb. Azərbaycan Ordusu isə 44 günlük Vətən müharibəsində öz döyüş qabiliyyətini, idarəetmə sistemini, texnoloji üstünlüyünü və şəxsi heyətin hazırlığını real müharibədə sübut etdi.

Bu səbəbdən Azərbaycan Ordusunun gücü yalnız nəzəri göstəricilərlə deyil, nəticə ilə ölçülür.

Parad ordusu deyil, müharibə meydanında Zəfər qazanan ordu

Azərbaycan Ordusunun ən mühüm fərqi onun parad ordusu deyil, qalib ordu olmasıdır. 2020-ci ildə Azərbaycan 30 ilə yaxın davam edən işğala cəmi 44 gün ərzində son qoydu. Bu müddət ərzində düşmənin illərlə qurduğu müdafiə xətləri yarıldı, strateji yüksəkliklər azad edildi, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və Şuşa kimi mühüm ərazilər geri qaytarıldı.

Bu hərbi kampaniyanın əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan yalnız döyüş meydanında üstünlük qazanmadı, həm də siyasi nəticəyə nail oldu. Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur edildi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ başlandı.

Müasir hərb tarixində belə qısa müddətdə konkret strateji məqsədlərə çatmaq nadir haldır. Son illərdə dünyanın ən böyük hərbi gücləri hesab olunan ABŞ və Rusiya belə müxtəlif münaqişələrdə mütləq qələbə əldə etməkdə ciddi çətinliklərlə üzləşib. Azərbaycan isə qarşıya qoyduğu hərbi-siyasi hədəfləri aydın müəyyənləşdirdi, əməliyyatları ardıcıl və sistemli şəkildə həyata keçirdi və qəti nəticəyə nail oldu.

Azərbaycan modeli və “dron inqilabı”

44 günlük Vətən müharibəsi dünya hərb elminə ciddi təsir göstərən müharibələrdən biri oldu. Bu müharibədə Azərbaycan Ordusu Türkiyə və İsrail istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatlarını effektiv kombinasiyada geniş miqyasda tətbiq edən ilk ordulardan biri kimi diqqət çəkdi.

Bayraktar TB2, Harop, Orbiter, SkyStriker və digər pilotsuz sistemlər yalnız zərbə vasitəsi kimi deyil, kəşfiyyat, hədəf aşkarlanması, artilleriyanın istiqamətləndirilməsi, komanda məntəqələrinin müəyyənləşdirilməsi və real vaxtda əməliyyat idarəetməsi üçün istifadə olundu. Bu sistemlərin vahid əməliyyat konsepsiyası çərçivəsində tətbiqi düşmənin hava hücumundan müdafiə vasitələrinin, zirehli texnikasının, artilleriya mövqelərinin və komanda-idarəetmə məntəqələrinin sıradan çıxarılmasında mühüm rol oynadı.

Azərbaycanın tətbiq etdiyi bu model sonradan beynəlxalq hərbi ekspertlər tərəfindən “dron inqilabı” kimi qiymətləndirildi. Bu, sadəcə yeni texnikanın tətbiqi deyildi. Bu, döyüş meydanında məlumat, kəşfiyyat, zərbə və idarəetmənin vahid şəbəkəyə çevrilməsi idi.

Lakin 44 günlük müharibənin ən mühüm dərsi ondan ibarətdir ki, texnologiya öz-özlüyündə qələbə qazanmır. Texnologiya yalnız onu düzgün strategiya ilə birləşdirən peşəkar ordu olduqda həlledici üstünlüyə çevrilir.

Qələbənin banisi: Ali Baş Komandan, peşəkar ordu və Azərbaycan əsgəri

Vətən müharibəsində qələbənin əsas müəllifi texnologiya deyil, Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi, Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı və Azərbaycan əsgərinin döyüş ruhu idi.

Ən müasir silahlar belə düzgün idarə edilmədikdə nəticə vermir. Azərbaycan Ordusu isə 44 gün ərzində göstərdi ki, müasir silah sistemlərini vahid əməliyyat planına inteqrasiya etmək, bölmələr arasında koordinasiyanı təmin etmək, kəşfiyyat və zərbə imkanlarını birləşdirmək, eyni zamanda yüksək döyüş ruhunu qorumaq qələbənin əsas şərtləridir.

Azərbaycan əsgəri Şuşanın qayalıqlarında, Füzulinin istehkamlarında, Cəbrayılın, Zəngilanın, Qubadlının döyüş meydanlarında qəhrəmanlıq göstərdi. Bu qəhrəmanlıq təkcə hərbi bacarığın deyil, həm də milli iradənin ifadəsi idi.

Şuşa əməliyyatı – urban müharibədə unikal nümunə

Şuşanın azad olunması 44 günlük Vətən müharibəsinin kulminasiya nöqtəsi idi. Bu əməliyyat müasir urban müharibə tarixində nadir nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilir.

Şuşa yüksək dağlıq relyefdə yerləşən, təbii müdafiə imkanlarına malik, strateji və mənəvi əhəmiyyət daşıyan şəhərdir. Şəhərə aparan yolların məhdudluğu, relyefin mürəkkəbliyi və müdafiə üstünlüyünün qarşı tərəfdə olması əməliyyatı son dərəcə çətinləşdirirdi. Lakin Azərbaycan xüsusi təyinatlıları klassik ağır texnika hücumundan fərqli olaraq, çevik manevr, piyada irəliləmə, yaxın döyüş bacarığı və yüksək koordinasiya ilə şəhəri azad etdilər.

ABŞ Ordusunun Urban Müharibə Layihəsinin rəhbəri Con Spenserin Şuşa əməliyyatı ilə bağlı təhlilləri bu döyüşün dünya hərb elmi üçün əhəmiyyətini göstərir. Şuşa əməliyyatı yüksək dağlıq relyefdə, mürəkkəb şəhər mühitində, peşəkar xüsusi təyinatlıların minimal itki ilə strateji şəhəri azad etməsi baxımından müasir urban müharibənin nadir nümunələrindən biri kimi qəbul olunur.

Bu əməliyyat Azərbaycan Ordusunun yalnız texnoloji deyil, həm də insan faktoruna, xüsusi hazırlığa, iradəyə və döyüş sənətinə əsaslanan gücünü nümayiş etdirdi.

Humanitar hüquqa sadiqlik və yüksək mənəvi standart

44 günlük müharibədə Azərbaycan Ordusunun mühüm fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri döyüş əməliyyatlarını əsasən hərbi hədəflərə qarşı aparması idi. Azərbaycan Ordusu dinc əhaliyə qarşı müharibə aparmadı, beynəlxalq humanitar hüququn tələblərinə əməl etdi və hərbi əməliyyatlarda mülki şəxslərin məqsədli şəkildə hədəfə alınmaması prinsipini qorudu.

Bu yanaşma Azərbaycan xalqının milli əxlaqi dəyərlərindən, ordunun peşəkarlığından və şəxsi heyətin yüksək mənəvi hazırlığından irəli gəlir. Müharibənin ən gərgin mərhələlərində belə komandanlıq nizam-intizamı qorudu, şəxsi heyət isə hərbi hədəflərlə mülki obyektlər arasında fərqləndirmə prinsipinə əməl etdi.

Bu, Azərbaycan Ordusunun yalnız güclü deyil, həm də məsuliyyətli və peşəkar ordu olduğunu göstərən mühüm amildir.

Rəqəmsal ordu və süni intellekt dövrü

Müasir müharibə getdikcə daha çox rəqəmsallaşır. Döyüş meydanında üstünlük artıq yalnız tank, top və aviasiya ilə deyil, məlumatın toplanması, emalı, ötürülməsi və qərara çevrilməsi sürəti ilə müəyyən olunur.

Azərbaycan Respublikasının 2025–2028-ci illər üçün Süni İntellekt Strategiyasına uyğun olaraq Azərbaycan Ordusunda süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən edilib. Süni intellekt həllərinin idarəetmə, planlaşdırma, qərar qəbuletmə, məlumatların emalı, hərbi təhsil və elmi fəaliyyətə inteqrasiyası ordunun rəqəmsal transformasiyasını sürətləndirir.

Rəqəmsal ordu konsepsiyası çərçivəsində komandanlıq və idarəetmə, təminat, logistika, şəxsi heyətin uçotu, əməliyyat planlaşdırması və digər istiqamətlər üzrə rəqəmsallaşma tədbirləri həyata keçirilir. Bu proses ordunun operativliyini artırır, resurslardan daha səmərəli istifadəni təmin edir və komandanlıq qərarlarının daha dəqiq məlumatlar əsasında qəbul olunmasına şərait yaradır.

Peşəkar hərbi təhsil sistemində fundamental transformasiya

Azərbaycan Ordusunun gələcək gücü peşəkar kadr hazırlığından asılıdır. 44 günlük Vətən müharibəsinin döyüş təcrübəsi və müasir təhlükəsizlik mühitinin dəyişən xarakteri nəzərə alınaraq hərbi təhsil sistemində fundamental transformasiya həyata keçirilir.

Milli Müdafiə Universitetinin yaradılması bu prosesin əsas elementlərindən biridir. Bu model hərbi təhsili vahid sistem altında birləşdirir, zabit hazırlığını, elmi-tədqiqat fəaliyyətini, əməliyyat sənətinin öyrənilməsini və yeni texnologiyaların hərbi təhsilə inteqrasiyasını təmin edir.

Bakı, Gəncə və Naxçıvanda təsis olunan hərbi kolleclər peşəkar gizir və miçman heyətinin hazırlanmasında yeni mərhələnin əsasını qoyub. Bu kolleclər ordunun orta komanda heyətinin keyfiyyətini artırmaq, peşəkar xidmət modelini gücləndirmək və uzunmüddətli kadr ehtiyatı yaratmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Hərbi təhsil alan gənclərin sosial müdafiəsinin və motivasiya mexanizmlərinin gücləndirilməsi də hərbi peşəyə marağı artırıb. Kursantların sosial təminatı, ailələrinə göstərilən dövlət dəstəyi və gələcək xidmət dövrü üçün təminat imkanları hərbi təhsilin cəlbediciliyini yüksəldib.

Nəticədə son illərdə hərbi təhsil müəssisələrinə müraciət edənlərin sayı üç dəfədən çox artıb. Bu, həm seçim imkanlarını genişləndirir, həm də daha yüksək akademik göstəricilərə malik gənclərin orduya cəlb olunmasına şərait yaradır.

İntellektual qabiliyyətli bölmələr və yüksək texnoloji kadr potensialı

Azərbaycan Ordusunda həyata keçirilən innovativ layihələrdən biri də intellektual qabiliyyətli bölmələrin yaradılmasıdır. Bu layihə ali təhsilli, yüksək akademik göstəricilərə və müasir texnoloji biliklərə malik çağırışçıların potensialından dövlət və ordu maraqları naminə istifadə edilməsinə xidmət edir.

İnformasiya texnologiyaları, kibertəhlükəsizlik, süni intellekt, kompüter elmləri və digər prioritet sahələr üzrə bilik və bacarıqlara malik gənclər hərbi xidmət müddətində öz peşə potensialını Azərbaycan Ordusunun inkişafına yönəltmək imkanı əldə edirlər.

Bu model müasir ordunun insan kapitalı konsepsiyasına əsaslanır. XXI əsrin müharibəsində təkcə fiziki hazırlıq deyil, analitik düşüncə, proqramlaşdırma, məlumatların emalı, kiberdayanıqlıq və texnoloji savadlılıq da həlledici amilə çevrilib.

Elektron qəbul sistemi və xidmətə cəlbediciliyin artırılması

Peşəkar hərbi təhsilə qəbul prosesində şəffaflığın, əlçatanlığın və operativliyin artırılması məqsədilə qəbul sistemi tam elektronlaşdırılıb. Rəqəmsal platforma namizədlər üçün müraciət prosesini sadələşdirib, qəbul prosedurlarını optimallaşdırıb və vətəndaş məmnuniyyətini artırıb.

Müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbul prosesinin asanlaşdırılması və elektronlaşdırılması da xidmətə cəlbediciliyi yüksəldib. Bu dəyişikliklər orduya daha hazırlıqlı, motivasiyalı və peşəkar kadrların cəlb edilməsinə şərait yaradır.

Səfərbərlik ehtiyatının yeni model əsasında hazırlanması

Müasir müharibələrin xarakteri səfərbərlik ehtiyatlarının hazırlanmasına da yeni yanaşma tələb edir. Pilotsuz uçuş aparatları, süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, radioelektron mübarizə və kibertəhlükəsizlik kimi sahələrin döyüş əməliyyatlarında artan rolu ehtiyat şəxsi heyətin də bu istiqamətlər üzrə hazırlanmasını zəruri edir.

Azərbaycan Ordusunda ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilərin döyüş hazırlığının artırılması məqsədilə təlim toplanışlarının keyfiyyəti yüksəldilir, müvafiq normativ sənədlərdə dəyişikliklər edilir və yeni hazırlıq modeli tətbiq olunur.

Bu model vətəndaşların bilik, bacarıq və səriştələrinə əsaslanır. Müasir texnologiyalarla işləmək qabiliyyətinə malik ehtiyat şəxsi heyətin müəyyənləşdirilməsi, ixtisaslaşdırılmış hazırlıq proqramlarına cəlb edilməsi və onların bacarıqlarının qiymətləndirilməsi daha çevik və hazırlıqlı səfərbərlik ehtiyatının formalaşdırılmasına xidmət edir.

Perspektivdə bu modelin pilotsuz sistemlər, radioelektron mübarizə, kibertəhlükəsizlik və digər yüksək texnologiyalı fəaliyyət istiqamətlərini daha geniş əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Psixoloji təminat sisteminin konseptual inkişafı

Müasir ordunun gücü yalnız silah, texnika və fiziki hazırlıqla ölçülmür. Döyüş hazırlığının mühüm elementlərindən biri də psixoloji dayanıqlıqdır. Uzunmüddətli xidmət, gərgin əməliyyat şəraiti, döyüş stressi və ailə faktorları şəxsi heyətin psixoloji təminat sisteminin gücləndirilməsini zəruri edir.

2024–2026-cı illərdə Azərbaycan Ordusunda psixoloji təminat sahəsində yeni konseptual yanaşma tətbiq olunub. Psixoloji təminat sistemi təkmilləşdirilib, ixtisaslı psixoloq kadrlarının hazırlanması və xidmətə cəlb olunması prioritet istiqamət kimi müəyyən edilib.

Hərbi psixoloqların sayının qısa müddətdə 5 dəfəyədək artırılması bu sahəyə verilən önəmin göstəricisidir. Türkiyədən dəvət olunmuş mütəxəssislərin iştirakı ilə keçirilən ixtisasartırma proqramları psixoloqların peşəkar hazırlıq səviyyəsinin beynəlxalq standartlara uyğun inkişafına xidmət edir.

Psixoloji Təminat İdarəsinin yaradılması, zabit və gizirlərin ailə üzvlərinin psixoloji rifahının gücləndirilməsi üçün Bakı Hərbi Psixoloji Sağlamlıq Mərkəzinin fəaliyyətə başlaması ordu daxilində sosial-psixoloji dayanıqlığın artırılması baxımından mühüm addımlardır.

Müdafiə sənayesinin inkişafı və yerli istehsal potensialı

Azərbaycan Ordusunun gələcək inkişafında müdafiə sənayesinin rolu getdikcə artır. Müasir təhlükəsizlik mühiti göstərir ki, yalnız xarici tədarükdən asılı olmaq uzunmüddətli perspektivdə kifayət deyil. Buna görə də Azərbaycan yerli müdafiə sənayesinin inkişafını strateji prioritet kimi müəyyən edib.

Son illərdə dövlət və özəl müdafiə sənayesi şirkətlərinin fəaliyyətinin dəstəklənməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Azərbaycanda ilk dəfə reaktiv mərmili atəş yığımları, NATO standartlarına uyğun atıcı silahlar, müasir gecəgörmə və termal kameralı optik cihazlar, uzun, orta və yaxınmənzilli zərbə tipli pilotsuz uçuş aparatları, dolanan döyüş sursatları, müxtəlif kəşfiyyat vasitələri və digər hərbi təyinatlı məhsulların istehsalı üzrə işlər görülüb.

Bir sıra məhsulların seriyalı istehsalının mənimsənilməsi Azərbaycanın müdafiə sənayesinin artıq yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. “Zərbə”, “Arkan” və digər yerli pilotsuz sistemlərin inkişafı ordunun texnoloji müstəqilliyini artırır və milli müdafiə sənayesinin döyüş qabiliyyətinə birbaşa inteqrasiyasını təmin edir.

Yeni texnika, yeni silahlar və modernləşən arsenal

Son paradlarda və hərbi tədbirlərdə nümayiş etdirilən yeni texnika və silahlar Azərbaycan Ordusunun modernləşməsinin davam etdiyini göstərir. Müasir zirehli texnika, pilotsuz sistemlər, hava hücumundan müdafiə vasitələri, radioelektron mübarizə sistemləri, artilleriya qurğuları, yüksək dəqiqlikli silahlar və yeni aviasiya imkanları ordunun döyüş potensialını daha da artırır.

Bu prosesin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan yalnız silahlanmanı artırmır, həm də həmin silahların vahid əməliyyat sistemində tətbiqini təmin edir. Müasir müharibədə ayrı-ayrı silah növlərinin gücü deyil, onların şəbəkə əsaslı idarəetmə, kəşfiyyat, rabitə, logistika və zərbə sistemləri ilə inteqrasiyası həlledici rol oynayır.

Beynəlxalq əməkdaşlıq və yeni hərbi tərəfdaşlıq formatları

Azərbaycan Ordusunun inkişafında beynəlxalq hərbi əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik, birgə təlimlər, komando hazırlığı, hərbi təhsil sahəsində əməkdaşlıq və müdafiə sənayesi üzrə layihələr Azərbaycan Ordusunun modernləşməsində mühüm rol oynayır.

Eyni zamanda İsrail, Pakistan, İtaliya və digər tərəfdaşlarla hərbi-texniki əməkdaşlıq Azərbaycanın müdafiə imkanlarını genişləndirir. Bu əməkdaşlıq yalnız silah tədarükü ilə məhdudlaşmır, texnologiya mübadiləsi, mütəxəssis hazırlığı, birgə istehsal və əməliyyat təcrübəsinin öyrənilməsi kimi istiqamətləri də əhatə edir.

Qalib ordudan gələcəyin ordusuna

Azərbaycan Ordusu bu gün həm tarixi Zəfərin müəllifi, həm də gələcəyin müharibələrinə hazırlaşan modern hərbi institutdur. Onun gücü yalnız 2020-ci ildə qazandığı qələbə ilə ölçülmür. Əsas məsələ odur ki, Azərbaycan həmin qələbədən sonra dayanmadı, əksinə, yeni reallıqlara uyğun daha çevik, daha texnoloji və daha peşəkar ordu quruculuğu mərhələsinə keçdi.

Struktur və idarəetmə islahatları, rəqəmsallaşma, süni intellektin tətbiqi, peşəkar hərbi təhsilin yenilənməsi, intellektual bölmələrin yaradılması, səfərbərlik ehtiyatının müasir model əsasında hazırlanması, psixoloji təminat sisteminin gücləndirilməsi və müdafiə sənayesinin inkişafı Azərbaycan Ordusunu XXI əsrin çağırışlarına uyğunlaşdırır.

Bu gün Azərbaycan Ordusu müstəqilliyin sipəri, suverenliyin təminatçısı, Zəfərin rəmzi və gələcəyin təhlükəsizlik arxitekturasında həlledici rol oynayan gücdür.