Su təhlükəsizliyi dövlət siyasətinin mərkəzində: Bakı və Abşeron üçün strateji xəritə - TƏHLİL

12 yanvar 2026-cı il tarixində Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Bakı və Abşeron yarımadasında su təchizatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirə dövlətin su təsərrüfatına yanaşmasında keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcıdır.

“APA-Economics” xəbər verir ki, müşavirədən dərhal sonra “Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026–2035-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi isə su idarəçiliyində qərarların icra ilə sinxronlaşdırıldığını açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Bu ardıcıllıq bir daha göstərir ki, su problemi artıq yalnız kommunal təsərrüfat məsələsi deyil, Azərbaycanın iqtisadi təhlükəsizliyi, sosial rifahı və ekoloji dayanıqlığı ilə birbaşa bağlı strateji prioritetdir.

Prezidentin müşavirədə vurğuladığı məqamlar və qəbul edilən proqramın hədəfləri dövlətin su təhlükəsizliyinə sistemli və uzunmüddətli yanaşmasının formalaşdığını təsdiqləyir.

Su idarəçiliyində strateji baxış və sürətli qərar mexanizmi

Müşavirənin keçirilməsi və ardınca proqramın təsdiqi göstərir ki, dövlət rəhbərliyi mövcud problemləri yalnız diaqnoz etməklə kifayətlənmir, eyni zamanda icra mexanizmlərini vaxt itirmədən işə salır. Bakı və Abşeron yarımadası ölkə əhalisinin ən sıx məskunlaşdığı, sənaye və xidmət sektorunun cəmləşdiyi ərazi olmaqla yanaşı, su təminatı baxımından ən həssas zonalardan biridir. Urbanizasiya, iqlim dəyişiklikləri və suya artan tələbat fonunda bu region üçün ayrıca, hədəflənmiş dövlət proqramının hazırlanması obyektiv zərurət idi.

Dövlətin su təsərrüfatına xüsusi diqqəti son illərdə aparılan islahatların nəticələrində artıq özünü göstərir. Hazırda əhalinin içməli su ilə təminat səviyyəsinin 82%-ə çatdırılması bu sahədə görülən işlərin real nəticəsidir. Yeni proqram isə bu göstəricini daha da yüksəltməyi və fasiləsiz su təminatını sistemli şəkildə genişləndirməyi qarşıya məqsəd qoyur.

Su ehtiyatlarının artırılması və itkilərin minimuma endirilməsi

2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramının əsas hədəflərindən biri su ehtiyatlarının idarə edilməsində keyfiyyət dəyişikliyinə nail olmaqdır. Proqram çərçivəsində 28-30 yeni su anbarının tikintisi nəzərdə tutulur ki, bu da ölkənin su balansının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm addımdır. Yeni anbarlar quraqlıq dövrlərində su çatışmazlığının qarşısını almağa, həm içməli su, həm də suvarma ehtiyaclarını paralel şəkildə təmin etməyə imkan verəcək.

Eyni zamanda, proqram su itkilərinin azaldılmasını prioritet istiqamət kimi müəyyənləşdirir. İnfrastrukturun yenilənməsi, köhnəlmiş şəbəkələrin mərhələli şəkildə dəyişdirilməsi və rəqəmsal nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi suyun istehsaldan istehlaka qədər olan mərhələlərdə daha səmərəli idarə olunmasına şərait yaradacaq. Bu yanaşma təkcə iqtisadi baxımdan deyil, ekoloji baxımdan da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Əhalinin suya qənaət mədəniyyəti və uzunmüddətli risklər

Müşavirədə və proqram sənədində xüsusi vurğulanan məsələlərdən biri də əhalinin suya qənaətlə yanaşmasının vacibliyidir. Azərbaycanda mövcud su resurslarının 70%-dən çoxunun kənd təsərrüfatı suvarmasında istifadə olunması fonunda səmərəsiz istehlak uzunmüddətli risklər yaradır. Bu baxımdan, Dövlət Proqramı yalnız infrastruktur layihəsi deyil, həm də davranış dəyişikliyinə hesablanmış strateji sənəddir.

Suya qənaət mədəniyyətinin formalaşdırılması gələcək nəsillər üçün resursların qorunmasına, iqlim dəyişikliyi şəraitində risklərin azaldılmasına və ölkənin su təhlükəsizliyinin davamlı təmininə xidmət edir. Bu istiqamətdə maarifləndirici materialların hazırlanması və ictimai diqqətin gücləndirilməsi proqramın sosial komponentinin mühüm hissəsidir.

Bakı buxtası, ekoloji balans və urbanizasiya çağırışları

Dövlət Proqramında Bakı buxtasının ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ayrıca prioritet kimi müəyyənləşdirilib. Yağış və tullantı sularının idarə olunmasının gücləndirilməsi dəniz ekosisteminin qorunmasına, şəhər mühitində sanitar-ekoloji şəraitin yaxşılaşmasına və turizm potensialının genişlənməsinə imkan yaradacaq.

Proqramın iki mərhələdə 2026–2030 və 2031–2035-ci illərdə icrası nəzərdə tutulur. Bu mərhələlilik urbanizasiya proseslərinin yaratdığı təzyiqləri nəzərə almaqla, su və kanalizasiya infrastrukturunun tam yenilənməsinə şərait yaradacaq. Nəticədə fasiləsiz su təminatı səviyyəsinin 95%-ə çatdırılması hədəflənir ki, bu da əhalinin həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərəcək.

Regional və qlobal kontekst: su təhlükəsizliyində nümunə model

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən su siyasəti yalnız Bakı və Abşeron yarımadası ilə məhdudlaşmır. Azad edilmiş ərazilərdə yeni su anbarlarının tikintisi də qlobal su təhlükəsizliyi strategiyasının tərkib hissəsidir. Bu layihələr regionda su resurslarının bərpasına, ekosistemin balanslaşdırılmasına və beynəlxalq standartlara uyğun idarəetmə modelinin formalaşmasına xidmət edir.

Bu yanaşma Azərbaycanın BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri çərçivəsində üzərinə götürdüyü öhdəliklərlə də uzlaşır və iqlim dəyişikliyi təsirlərinin yumşaldılmasına real töhfə verir.

Nəticə

12 yanvar 2026-cı il tarixli müşavirə və 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramının təsdiqi göstərir ki, Azərbaycan su təhlükəsizliyinə taktiki deyil, strateji və uzunmüddətli baxışla yanaşır. İnfrastruktur investisiyaları, idarəetmə islahatları, ekoloji balansın qorunması və əhalinin rifahının yüksəldilməsi bu siyasətin əsas sütunlarıdır. Atılan bu addımlar Azərbaycanın su qıtlığı risklərinə qarşı vaxtında və sistemli cavab verdiyini, regionda su təhlükəsizliyi sahəsində nümunə model formalaşdırmaq əzmində olduğunu bir daha təsdiqləyir.