Dövlət başçısının AŞ və AP-ni beynəlxalq münasibətlərdə anaxronizm və atavizmin nümunələri adlandırması təsadüfi deyil - RƏY

Prezident İlham Əliyevin Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) VII Zirvə Görüşündə çıxışında Avropa Şurası və Avropa Parlamentini beynəlxalq münasibətlərdə anaxronizm və atavizmin nümunələri adlandırması təsadüfi deyil.

Bunu APA-ya açıqlamasında Azərbaycanın Avronest Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Tahir Mirkişili bildirib.

Deputat deyib ki, Azərbaycan Prezidenti bununla beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud problemlərə diqqət çəkib: “Müasir dünyada beynəlxalq təşkilatların nüfuzu onların qəbul etdiyi qərarların obyektivliyindən, fəaliyyətində ardıcıl prinsiplərə əsaslanmasından və üzv dövlətlərə münasibətdə bərabər yanaşma nümayiş etdirməsindən asılıdır. Bu baxımdan, Prezident İlham Əliyevin Avropanın bəzi siyasi institutlarının fəaliyyətinə dair tənqidi fikirləri beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar məsələsinin müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir”.

Tahir Mirkişili qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyev çıxışında Avropa Şurası və Avropa Parlamentinin fəaliyyətini qiymətləndirib: “Dövlət başçısı bu qurumları beynəlxalq münasibətlərdə “anaxronizm və atavizmin iki nümunəsi” kimi səciyyələndirib. Bu ifadə beynəlxalq münasibətlərin dəyişən reallıqları ilə bəzi siyasi institutların yanaşmaları arasındakı ziddiyyətə diqqət çəkir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi suveren dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmətə, bərabərhüquqlu əməkdaşlığa və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanmalıdır. Hər hansı beynəlxalq təşkilatın fəaliyyəti də məhz bu meyarlar əsasında qiymətləndirilməlidir. Beynəlxalq təşkilatların əsas məqsədi dövlətlər arasında əməkdaşlığı genişləndirmək, münaqişələrin qarşısının alınmasına töhfə vermək, insan hüquqlarının və hüququn aliliyinin qorunmasına dəstək göstərməkdir. Bu institutların fəaliyyəti siyasi maraqların təsiri altında formalaşdıqda isə onların obyektivliyi və beynəlxalq nüfuzu ilə bağlı suallar yaranır”.

Beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar problemi

Deputat diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara dair mövqeyi uzun müddətdir müxtəlif platformalarda ifadə olunur: “Xüsusilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə bağlı məsələlərdə beynəlxalq təşkilatların yanaşmaları ölkənin xarici siyasət gündəliyində mühüm yer tutur. Beynəlxalq hüququn prinsipləri ayrı-ayrı dövlətlərə münasibətdə fərqli şəkildə tətbiq edilməməlidir. Dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləridir. Bu prinsiplərin siyasi məqsədlərdən asılı olaraq müxtəlif cür şərh edilməsi beynəlxalq münasibətlərdə etimad mühitinə mənfi təsir göstərir. Uzun illər ərzində Ermənistanın Azərbaycanın ərazilərini işğal etməsi və BMT Təhlükəsizlik Şurasının münaqişə ilə bağlı qətnamələrinin vaxtında icra olunmaması bu baxımdan ölkənin beynəlxalq platformalarda diqqətə çatdırdığı əsas məsələlərdəndir. Beynəlxalq təşkilatların qərarları yalnız siyasi bəyanat səviyyəsində qalmamalı, onların icrası üçün ardıcıl və prinsipial yanaşma nümayiş etdirilməlidir. Əks halda, beynəlxalq hüququn aliliyi ilə bağlı çağırışların praktik nəticələri zəifləyir və həmin institutlara münasibətdə inam azalır”.

Beynəlxalq institutların nüfuzu obyektivlikdən asılıdır

Tahir Mirkişili bildirib ki, beynəlxalq təşkilatların nüfuzunu qoruması üçün onların fəaliyyəti üzv dövlətlərin siyasi mövqelərindən asılı olmamalıdır: “Təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar faktlara, hüquqi əsaslara və vahid meyarlara söykənməlidir. Avropa Şurası və Avropa Parlamenti kimi qurumların fəaliyyəti ilə bağlı əsas məsələ həmin institutların hansı prinsiplərə əsaslanması və bu prinsipləri nə dərəcədə ardıcıl tətbiq etməsidir. Beynəlxalq təşkilatların hər hansı dövlətlə münasibətlərində siyasi fikir ayrılıqları ola bilər. Lakin bu fikir ayrılıqları dövlətlərin suverenliyinə hörmət, beynəlxalq hüquqa riayət və bərabərhüquqlu dialoq imkanlarını arxa plana keçirməməlidir. Əks halda, əməkdaşlıq üçün yaradılmış platformalar qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək əvəzinə, siyasi qarşıdurmaların bir hissəsinə çevrilə bilər. Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlərin daha səmərəli qurulması üçün dövlətlər arasında açıq dialoqun, qarşılıqlı etimadın və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın gücləndirilməsi vacibdir. Beynəlxalq institutlar da bu prosesdə obyektiv mövqe nümayiş etdirməli və bütün dövlətlərə eyni hüquqi meyarlarla yanaşmalıdırlar”.

Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda mövqeyi

Deputat diqqətə çatdırıb ki, Prezident İlham Əliyevin AQEM-in VII Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində daha ədalətli və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq tərəfdarı olduğunu bir daha nümayiş etdirib: “Azərbaycanın xarici siyasətində dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət, daxili işlərə qarışmamaq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri mühüm yer tutur. AQEM kimi platformalar Asiya və Avropa ölkələri arasında dialoqun inkişaf etdirilməsi, təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından imkanlar yaradır. Beynəlxalq münasibətlərdə yeni reallıqların formalaşdığı bir dövrdə təşkilatların səmərəliliyi onların tarixi nüfuzu ilə deyil, dəyişən şəraitə uyğunlaşmaq və üzərinə götürdüyü vəzifələri yerinə yetirmək qabiliyyəti ilə ölçülür. Bu mənada, beynəlxalq institutların fəaliyyətini təkmilləşdirməsi, obyektivlik və qərəzsizlik prinsiplərini qoruması onların gələcək rolu baxımından əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Avropa Şurası və Avropa Parlamentinə dair səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinin, qərarlarının və siyasi yanaşmalarının müzakirəsi üçün mühüm mövzu yaradır. Beynəlxalq əməkdaşlığın dayanıqlı olması üçün dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmət qorunmalı, hüquqi prinsiplər siyasi maraqlardan üstün tutulmalı və təşkilatların fəaliyyəti bütün üzvlər üçün bərabər meyarlara əsaslanmalıdır”.